برنامه نامزد وزارت نیرو : تامین آب و آمایش آن
اردکانیان: بحران آب را می توان پشت سر گذاشت/به دنبال تقسیم ظرفیتها نیستم
تهران- ایرنا- «رضا اردکانیان» وزیر پیشنهادی نیرو معتقد است که ظرفیتهای کشور به گونه است که میتوان از بحران آب گذشت.
به گزارش روز یکشنبه ایرنا از پایگاه اطلاع رسانی دولت، مخالفان رضا اردکانیان وزیر پیشنهادی نیرو معتقدند که او به محیط زیست بیتوجه است اما کارنامه او چیز دیگری را نشان میدهد «در 10 سال گذشته تمرکزم بر روی حفاظت منابع زیستی بوده است»؛ «استاد تمام دانشکده علوم زیستمحیطی دانشگاه آلمان بودم»؛ «انستیتویی برای دانشگاه سازمان ملل برای مدیریت بههمپیوسته منابع زیستمحیطی تأسیس کردم، این انستیتو اولین انستیتویی است که در تاریخ سازمان ملل دوره دکتری برگزار میکند و مدرک میدهد».
این کارنامه نشان میدهد که اهتمام اردکانیان حفظ محیط زیست و منابع محدود زیستی در سطحی کلان و جهانی است. آنچه در این گفتوگو بر آن تأکید داشت تغییر یک گفتمان بود، مدیریت تامین و عرضه باید به مدیریت تقاضا تبدیل شود که رویکردی اجتماعی میخواهد نه صرفا مهندسی.
خبرنگار: بحران آب یکی از دغدغههای کشور است و بسیاری اعتقاد دارند در صورت بیتوجهی به نحوه مصرف و اصلاح این روند، شاهد جنگ آب در سالهای آینده خواهیم بود؛ موضوعی که به نظر میرسد مورد اعتقاد شما نباشد. کارشناسانی که مخالفین سدسازی در کشور هستند و آن رویه را اشتباه میدانند، نگران منابع محدود آبی هستند. چه برنامهای در این زمینهدارید و ارزیابی شما از این مسائل چگونه است؟
اردکانیان: یکی از مواردی که باید به آن توجه داشت نحوه مصرف منابع طبیعی و از جمله آب در کشورمان است. اگر تغییر اقلیم و خشکسالی نداشته باشیم. اگر مخالفت برای جابجایی آب از نقطهای به نقطهای دیگر هم نداشته باشیم، اما نحوه مصرفمان به همین روال موجود باشد به مشکل برخواهیم خورد و هر چه قدر این مشکل دیرتر بروز پیدا کند حل آن سختتر و با هزینههای بیشتری همراه است.
تصور کنید در نقطه A صد میلیون مترمکعب آب نیاز داریم و این آب را از منطقه B به آنجا منتقل میکنیم. این آب اگرچه آبادانی ایجاد میکند ولی اگر روال مصرف مطابق با روال سابق باشد، این جمعیت از اطراف به آنجا میآید و چند سال بعد با جمعیت بیشتری و سرمایهگذاری سنگینتری که ناشی از مصرف بیرویه آب ایجادشده همراه خواهد بود.
در خصوص بحران آب در کشورمان اگرچه همه وزرا بهدرستی به مشکلات کشورمان در این زمینه اشاره کردند، اما به باور من مسایل مورد تاکید آنها مشکلاتی است که در شرایط کنونی در اولویت قرار ندارد.
تغییرات اقلیم و خشکسالی ازجمله مواردی است که مورداشاره آنها بوده و به نظر من این مسائل از ابتدا باید به انتها برود. درواقع پرداختن و تأکید به این مشکلات باعث میشود که ما از پرداختن به کارهایی که خودمان باید انجام بدهیم دور شویم. انتقال آب در کشور خشک و نیمه خشکی همچون ایران در مقاطعی ضرورت است ولی با رعایت شرط و شروطی این کار باید انجام شود. همانطور که در نقطهای که آب هست باید بررسی شود که بر اساس اصول فنی امکان جابجایی آب فنی است یا خیر؟ در خصوص جایی که انتقال آب به آنجا صورت میگیرد نیز باید بررسی شود که آیا اساسا ین انتقال آب در آن منطقه پاسخگو خواهد بود یا خیر؟
باید قبل از هرگونه تصمیمهای اینچنینی بررسی کنیم که آیا اساساً کاهش تلفات آب را جدی میگیریم یا خیر. یا اینکه بررسی کنیم چه میزان از پسابهای تصفیهشده استفاده میکنیم. آیا ارزش اقتصادی آب در حد متعارف دیده میشود و اگر به این مسائل توجه نکنیم و تنها به دنبال راهکارهایی اینچنینی باشیم مانند مجروحی است که به بیمارستان انتقال دادهشده و خونریزی داخلی دارد ولی بدون توجه به خونریزی داخلی تنها به او خون تزریق کنیم.
درواقع منظورم از این مثال این است که باید مسائل را اولویتبندی کنیم. باور دارم عدهای حسابشده در دنیا روی موضوع جنگ آبکار میکنند تا این مساله عادی شود. اعتقادم این است که در کشورمان هم نیروی انسانی و ظرفیت و هدفهای مشترک و نقاط روشنی است که میتوانیم مسائل را حل کنیم. باید بپذیریم هر دورهای اقتضائاتی دارد. دورهای تمرکز روی آبهای سطحی است که از این دوره تحت عنوان مدیریت تأمین و عرضه عنوان میشود، اما وقتی وارد مدیریت تقاضا میشویم عرضه و تقاضا متفاوت است. در موضوع تقاضا در را به روی علوم اجتماعی باز میکنیم و در دوره تأمین حتی میتوانیم پشت درهای بسته هم با منابع مالی به ارائه طرح و اجرای آن بپردازیم.
در خصوص مساله آب باید به روایت واحدی برسیم و همه باید مشارکت کنند. تقسیمبندی در این زمینه سم است. هم در دولت و هم در بیرون سازمان و دولت نباید به تقسیمبندی تن دهیم. در حال حاضر حساسیتی در خصوص بحران آب در جامعه ایجادشده است و باید از این حساسیت در مسیر درست استفاده شود.
علاقهمندی جوانان در خصوص کمبود آب و صرفهجویی آن، اهمیت زیادی دارد و باید با تمهیداتی با انتقال اطلاعات صحیح در یک راستا قرار دهیم. اگر توفیق داشتم تا در وزارت نیرو انجاموظیفه کنم به دنبال تقسیم ظرفیتها نخواهم بود. از دامن زدن مسائیل بین قومها و استانها باید پرهیز کنیم.
مردم انتظارات و مشکلات زیادی دارند و انتظار دارند دولت عالمانه و با جامعنگری به مسائل نگاه کند. من برای حل مشکلات این حوزه خوشبین هستم. در 10 سال گذشته با 45 کشور دنیا درزمینهٔ آب همکاری داشتهام و با امکاناتی که داریم مسائل را حل میکنیم. البته باید بدانیم شیوه مصرف چه در آب و برق شیوه درستی نیست.
بر اساس گزارشهای اعلامشده امسال نسبت به سال گذشته 7.3 درصد رشد پیک داشتیم و این برای کشوری که در آستانه تحول برای رونق و تولید است ناشی از مصرفگرایی است. در این زمینه باید کارکنیم. این روش مصرف در آب و برق و نه در هیچ ماده طبیعی دیگر قابلقبول و قابلدوام نیست. باید این اعتماد در مردم به وجود بیاید که با تغییر معنادار در نحوه مصرف، مشکلات در این خصوص از بین میرود.
خبرنگار: یکی از نکات مغفول در حوزه نیرو سرمایهگذاری روی انرژیهای تجدید پذیر برای تولید برق است و از این ظرفیت کمتر استفادهشده است. در حوزه آب نیز همینگونه است. باوجود ظرفیتهای بزرگ و دو دریایی که در شمال و جنوب کشور وجود دارد صنایع آبشیرینکن توسعه پیدا نکرده است. دولت چه برنامهای برای استفاده از این ظرفیتها دارد؟
اردکانیان: همه این مواردی که به آن اشاره کردید امکانپذیر است. انرژی پاک و تجدید پذیر برای ایران، منبع قابلتوجهی است و نه صرفاً برای کاهش آلودگی بلکه در ارتباط با اشتغالزایی نیز مؤثر است.
میتوانیم روی این موضوع در شرایطی که تأمین آب سخت است، حساب بازکنیم. این کار عملی است ولی محاسبه خود را میخواهد. دولت باید تضمینهای لازم را انجام دهد. هزینه تولید برق از 12 سنت در حال حاضر به 9 و نیم سنت کاهش پیداکرده است و این مسئله گامی مثبت است و البته همچنان باقیمتهای جهانی که 4 سنت است فاصلهداریم.
برای استفاده از ظرفیتهای انرژیهای تجدید پذیر، شرکت های دانش بنیان ظرفیتهای زیادی در این زمینهدارند و میتوان از این شرکتهای نوپا که بر پایه فناوری و دانش روز هستند در زمینهٔ صرفهجویی در مناطق زیستمحیطی استفاده کرد. در جلسهای که با اساتید دانشگاه داشتم عنوان شد که در 20 سال گذشته 8 هزار فارغالتحصیل کارشناسی ارشد و دکتری در رشتههای محیطزیست داشتیم و این تعداد ظرفیت زیادی است و عدد دلگرمکنندهای است. بنابراین کشورمان ظرفیتهای زیادی برای استفاده از انرژیهای تجدید پذیر دارد و باید از آن استفاده کرد، اما همانگونه که به آن اشاره کردم این ظرفیتها نباید مانع و دلیلی برای بیتوجهی به نحوه مصرف منابع در کشور باشد. تغییر الگوی مصرف و الگوی کشت و معیشت مردم تدارک دیدن کار راحتی نیست. وزارت نیرو باید دری باز کند به عرصه جدید و با کارشناسان مجرب در این زمینه همکاری کند.
اعتقادم این است حساسیت نمایندگان بازتابی از حساسیت مردم است ولی نباید فراموش کنیم هرگونه مجادله در رأس هرم و حکومت میتواند ناشی از فقدان گفتگو باشد و با شفافیت و گفتمان در این خصوص ابهامها برطرف میشود. اگر به نقطهای برسیم که برای نحوه مصرفمان درزمینهٔ منابع طبیعی از جمله آب و برق نگران شویم این نقطه آغاز حل مساله است. ما کارهای بزرگتر از این انجام دادهایم.
خبرنگار: یکی از مواردی که در خصوص جنابعالی مطرح میشود این است که به دنبال رویه سدسازی هستید و این مسئله با توجه به تبخیر آب و شرایط زیستمحیطی کشورمان به اعتقاد بسیاری از منتقدان به سدسازی روش صحیحی نیست. با توجه به اینکه زمانی که بشر تمدن نداشته در ایران تجربه ساخت قنات و انتقال فناوری انتقال آب به زیرزمین داشتیم آیا امکان استفاده از این ظرفیتها در کشورمان هست یا خیر؟
اردکانیان: طرفدار کار ضروری در هر دوره هستم. اولویت اصلی کار را توجه به نحوه صحیح استفاده از منابع زیستمحیطی میدانم. من شرکت سدسازی ندارم که نگران بیکاری آنها باشم. در دورهای باید آبها را مهار میکردیم و باید تمرکز میکردیم تا در دوره کوتاه منابع آبهای سطحی را کنترل کنیم. آن دوره سپریشده است. بخشهایی هنوز باقی است ولی توجه بیشتر باید به اقتضائات دوره مدیریت تقاضا باشد.
اینکه آبها را چگونه مصرف میکنیم. باید به این مسئله توجه داشت که آیا نقاط کم آب همه کارهایی که لازم است درزمینهٔ نحوه مدیریت مصرف انجام میدهند یا خیر. چون اگر به این مسائل توجه نکنند آبهای جدید هم مصرف میشود و مشکلات همچنان باقی خواهد ماند.
باید قبل از هر گونه اقدام بررسی شود که مناطق پرآبمان آیا همه کارهایی که اقتضا منابع پرآب است را انجام میدهند یا خیر؟ اینها مسائلی است که باید مورد گفتمان قرار گیرد.
یک مستشرق آلمانی شگفتی ساخت قنات در ایران را با ورود بشر برای اولین بار به کره ماه مقایسه کرده بود. بنابراین ملتی که تعاملی صحیح با طبیعت داشته، قطعاً میتواند مسائل خود را مدیریت کند. این مسئله زمانی که اقدام به تأسیس مرکز بینالمللی قنات کردیم و میخواستیم مجوز آن را از یونسکو بگیریم باعث غرورمان شد.
کارهای بزرگی انجامشده است. در 10 سال گذشته تمرکزم بر روی حفاظت منابع زیستی بوده است و استاد تمام دانشکده علوم زیستمحیطی دانشگاه آلمان بودم. انستیتویی برای دانشگاه سازمان ملل برای مدیریت بههمپیوسته منابع زیستمحیطی تأسیس کردم، این انستیتو اولین انستیتویی است که در تاریخ سازمان ملل دوره دکتری برگزار میکند و مدرک میدهد. دوستانی که این مسائل را مطرح میکنند دغدغههایشان را مطرح میکنند و مطمئن هستم اینگونه قضاوتها با گفتگو اصلاح میشود.
به گزارش ایرنا، پس از آنکه مجلس در جلسه بیست و نهم مردادماه به «حبیب الله بیطرف» رای اعتماد نداد، رییس جمهوری دیروز «رضا اردکانیان» مدیر انستیتو مدیریت منابع زیست محیطی دانشگاه سازمان ملل را به عنوان وزیر پیشنهادی نیرو به مجلس معرفی کرد و علی لاریجانی صبح امروز نامه رییس جمهوری را اعلام وصول کرد.
رییس مجلس در جلسه علنی امروز اعلام کرد: جلسه رای اعتماد به وزیران پیشنهادی علوم و نیرو یکشنبه هفته آینده برگزار می شود.
اردکانیان وزیر پیشنهادی نیرو در سال 1337 در شهر یزد به دنیا آمد؛ وی دانش آموخته رشته مهندسی عمران دانشگاه صنعتی شریف (1362) است؛ مدرک کارشناسی ارشد در مهندسی منابع آب (1372) و دکتری خود را در زمینه مدیریت منابع آب (1376) از دانشگاه مک مستر کانادا (Mac Master)اخذ کرده است.
اردکانیان مدیری اجرایی در زمینه مدیریت منابع آب است که پارسال به عنوان هماهنگ کننده کارگروه برنامه ریزی سازماندهی دهه جدید بین المللی آب (1407-1397) مصوب مجمع عمومی سازمان ملل انتخاب شد.
وی پیش از این به عنوان مدیر موسس برنامه دهه اول بین المللی آب و سرپرست معاونت اروپایی دانشگاه سازمان ملل فعالیت کرده و در سالهای اخیر استاد تمام دانشکده علوم زیست محیطیِ دانشگاه فنی درسدن آلمان بوده است.
در طول سه دهه گذشته، اردکانیان مدیر موسس و راه اندازی واحدهای مختلفی در سطوح ملی، منطقه ای و بین المللی بوده و به عنوان مقام ارشد سازمان ملل متحد، نقشی کلیدی در پیاده سازی اهداف توسعه پایدار در بخش آب و محیط زیست ایفا کرده است.
پیش از مسئولیت های بین المللی، وی به عنوان قائم مقام وزیر نیرو و نخستین معاون امور آب در وزارت نیرو فعالیت کرده است.
اردکانیان در سالهای 1368 تا 1370 معاون برنامه ریزی و امور اقتصادی وزیر نیرو (بیژن زنگنه) بود؛ وی در دولت نخست اصلاحات، قائم مقامی وزارت نیرو را بر عهده داشت و همچنین در دولت دوم اصلاحات (سالهای 1380 تا 1384) معاون امور آب وزارت نیرو بود و مدیریت عامل شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران را بر عهده داشت.
مدیر موسس مرکز منطقه ای مدیریت آب شهری تحت پوشش یونسکو، مدیر موسس برنامه دهه بین االمللی آب در شهر بُن آلمان، سرپرست معاونت دانشگاه سازمان ملل متحد در اروپا، مدیر موسس انستیتوی مدیریت منابع زیست محیطی دانشگاه سازمان ملل متحد و همچنین عضویت در هیات علمی دانشکده علوم زیست محیطی دانشگاه فنی «درسدن» آلمان از مسوولیت های بین المللی اردکانیان است.
وی معتقد است مدل و نوع حکمرانی دولت ها در عرصه آب در مناطق خشک و نیمه خشک، معرف سطح توسعه یافتگی آنهاست.
به مدیریت و زیر نظر علیرضا آیت اللهی مولف کتاب « اصول برنامه ریزی » ، و جزواتی متعدد در « برنامه ریزی اقتصادی » ، « برنامه ریزی و ارزشیابی طرحهای اجنماعی » ، « بر نامه ریزی و مدیریت محلی » و...و...و... که خود در دانشگاه و مراکز آموزش مدیریت عالی به دانشجویان برنامه ریزی ، و مسوولان ، مدیران کل ، مدیران عامل ، و مدیران عالیمرتبه جمهوری اسلامی ایران تدریس کرده است . پژوهشگر برنامه ریزی از سال 1352 ؛ وبرنامه ریز کشوری از سال 1363 .